Anti-Habermas
- Auteur:René Oudeweg
- Uitgever:Paradosis Publicaties
- Jaar: 2026
- ISBN:
- Pagina’s:
- Formaat: Paperback
- Taal: Nederlands
Jürgen Habermas geldt als de filosoof van rede, communicatie en democratie. Zijn theorie van communicatief handelen en zijn verdediging van deliberatieve politiek hebben het zelfbegrip van de moderne samenleving diepgaand gevormd. Maar wat als dit project berust op een fundamentele misvatting? Wat als communicatie niet tot consensus leidt, maar juist tot misverstand, conflict en uiteenvallen? In Anti-Habermas wordt Habermas’ oeuvre onderworpen aan een systematische en polemische herlezing. Van de fictie van communicatieve rationaliteit tot de consensusmythe, van de technocratische verleiding van deliberatieve democratie tot de hermetische taal die zijn eigen ideaal ondermijnt: stap voor stap wordt zichtbaar hoe een filosofie van redelijkheid omslaat in een theorie die de weerbarstigheid van het sociale leven miskent. Tegenover Habermas wordt een andere lijn van denken geplaatst, geïnspireerd door Theodor W. Adorno en andere dissensusdenkers. Niet consensus, maar conflict; niet transparantie, maar het niet-identieke; niet rationalisering, maar de erkenning van grenzen vormt hier het uitgangspunt. Waar Habermas de rede wil redden, laat dit boek zien hoe die redding zelf problematisch wordt zodra zij zich uitbreidt buiten de technische sfeer. Bijzondere aandacht gaat uit naar de manier waarop technische rationaliteit het alledaagse discours binnendringt. Wat werkt in wetenschap en techniek, blijkt in het sociale leven vaak verstikkend: taal wordt procedureel, relaties worden gemanaged, en betekenis wordt gereduceerd tot wat expliciet kan worden verantwoord. Rationaliteit blijkt besmettelijk — en in die besmetting contraproductief. Anti-Habermas is geen afrekening, maar een noodzakelijke correctie. Een pleidooi voor een kritische theorie die haar eigen grenzen onder ogen ziet en die de terugkeer van het negatieve niet vreest, maar omarmt. Voor filosofen, sociologen en iedereen die vermoedt dat samenleven meer vraagt dan redelijke communicatie alleen.